Verslag Neeltje Jans Delta park 2009-04-04

Deelnemers: 19, met leden en sympathisanten van de afdelingen Extra-Muros, Keulen en Schelde-Leie.

Neeltje Jans, een met zedige Sint-jakobsschelpen beklede zeemeermin staat symbool voor het naar haar genoemde kunstmatig eiland dat aangelegd werd aan het eind van de jaren ’60, haar naam gaat echter veel verder terug in de tijd.

De Romeinen vereerden in dat gebied de godin Nehalennia.

Neeltje Jans is de locale volksnaam voor de Romeinse godin : Ne+halen+ia = Ne (nabij); Helle (oude benaming voor de Noordzee); Jaan (jeanne, jane, vrouwe), vrij vertaald wordt dat :Vrouwe of Godin van de Zee.

Terwijl wij van onze koffie/thee en een muffin genoten, besprak Voorzitter Ward het initiatief van Monique Den Hartog die aanbood een samenkomst voor Extra Muros c.s. te willen organiseren in Frankrijk.

De grote meerderheid verkoos Arras als reisdoel en zag eind september als meest gunstige periode.

Als inleiding op ons gegidst bezoek aan de Stormvloedkering, werden er twee films vertoond.

Een sobere reportage over de ramp van februari 1953 die de onwaarschijnlijk vernielende kracht van de zee en het onnoemelijk menselijk leed weergaf, gevolgd door de bouw van de Stormvloedkering, een eerbetoon aan het menselijk genie dat met respect voor de natuur in staat blijkt een titanenwerk te realiseren om het land tegen de zee te verdedigen.

Onze gids droeg een versterkertje aan zijn broeksriem, zodat hij als een soort buikspreker overkwam, maar dan veel verstaanbaarder dan zijn naamgenoot uit het circus. Zijn uitleg klonk vlot en verhelderend en hij beantwoordde rustig en accuraat de vragen die op hem afgevuurd werden.

Tijdens de lunch ontving elke deelnemer de Oosterschelde Veldgids, een werkje dat puik geïllustreerd de ecologie behandelt en de deltawerken beschrijft.

De zeehondenshow die onze lunch moest helpen verteren, hebben wij gedeeltelijk gemist omdat wij op rondvaart vertrokken op het ogenblik dat zij hun show ten beste zouden geven. Ze doken echter regelmatig op om naar de vreemde bezoekers te komen kijken met die meewarige blik van hun bolle ogen.

De rondvaart door het natuurpark Oosterschelde  bood ons de gelegenheid om de massa’s indrukken die wij hadden opgeslokt gedeeltelijk te ordenen.
De orkaanmachine,Walviswereld , Aquapolis en de Mosselexpositie (waar men in en uit zijn schelp kon komen)…werden door velen van ons bezocht. 

 . . . . Er valt heel wat te beleven op Neeltje Jans.

            Peter

De DELTA werken werden bedacht na de grote overstroming van de eilanden in Zeeland en Zuid-Holland in 1953, met meer dan 1800 doden.

Zeeland ligt voor een groot deel op of onder de zeespiegel. In 1953 waren de dijken slecht en laag. De kans op een overstroming was toen 1 x per 80 jaar.

Dankzij de stormvloedkering is die kans nu minder dan 1 x per 4.000 jaar. Beton met een garantie van 200 jaar omringt je, stalen deuren van 45 meter breed verheffen zich en het getij raast onder je door. Smeltende poolkappen hebben weinig invloed op de genoemde kans.

Deze waterkering bevat grote schuiven die bij zware storm, al dan niet in combinatie met een springvloed, naar beneden gelaten kunnen worden, zodat het hoogwater niet de Oosterschelde kan binnen komen. Bij een verwachte waterstand van +3,00 m NAP ( het belgisch peil is 2,34 m. lager*) zullen de deuren gesloten worden door mensen in de bedieningskamer op Neeltje Jans. Als er niemand aanwezig is, zullen de deuren bij +3 m automatisch sluiten. Sinds de ingebruikname zijn de schuiven 24 maal gesloten geweest.

*België heeft de Tweede Algemene Waterpassing, TAW. Het TAW niveau nul is 2,3 meter lager dan het NAP, Normaal Amsterdams Peil.

De stormvloedkering kostte het equivalent van 2,36 miljard euro (in guldens ) en werd in1986 in gebruik genomen. De keuze voor dit dure ontwerp kwam o.a. door de zorg voor het zoutwatermilieu in de Oosterschelde. De opgedane kennis is sindsdien wereldwijd gebruikt.

	links: de stormvloedkering      hieronder: een kaart van de gehele dam met openingen
Doorsnede: 't zwarte vierkant is de stalen deur die omlaag in het gat zakt bij hoog water

Uit Manhattan een mooie reactie van Prince-lid Johan Schor: hij heeft tussen 1975 en 1980 op en rond Neeltje Jans meegewerkt als civiel ingenieur aan het ontwerpen van de Stromvloedkering, uniek in de hele wereld.

Ik wens jullie veel pleizier met deze interessante excursie. Ik kan je uit eerste hand vertellen hoe interessant dit werk is want ik heb zelf meegewerkt als jong civiel ingenieur in de jaren zeventig in Gouda aan de brainstorming wat nodig was om het rapport samen te stellen voor het Parlement dat concludeerde dat aan de ontbindendende voorwaarden die het parlement stelde om de Stormvloedkering door te laten gaan in 1975, werd voldaan:

1. Dat het toen technisch mogelijk was;
2. Dat het in tien jaar ontworpen en gebouwd kon worden;
3. Dat het niet meer dan 1.3 miljard gulden zou kosten (aan deze laatste voorwaarde konden wij voldoen met wat "papier is geduldig" kunst en vliegwerk. het zou 5 miljard gulden gaan kosten).

Ik heb meegewerkt aan het ontwerp van 1976 tot 1978 in bouwketen in Burghsluis op Schouwen (we woonden toen in Hotel de Zeeuwse Stomen, waar we s'avonds en s'nachts aan de bar druk brainstormden). We smeten niet met duizenden guldens maar met honderden miljoenen. Het ontwerp was een enorme uitdaging omdat er geen precedent bestond voor zo'n werk met zeer slechte ondergrond en hoge stroomsnelheden. We bedachten allerlei "worst case" scenario's en losten dan probleem na probleem op, maar werden geconfronteerd met "de wet van behoud van ellende" (de oplossing van een probleem creeerde een ander probleem). Uiteindelijk zijn allerlei problemen die wij voorzagen niet opgetreden en is de plaatsing van de pijlers redelijk probleemloos verlopen.

Ik heb ook nog meegewerkt aan de bouw van de stormvloedkering, specifiek de seriebouw van 64 geprefabriceerde 20,000 ton zware voorgespannen beton pijlers in drie bouwputten op het werkeiland Neeltje Jans. Dit eiland hadden we toen verbonden met het vaste land, Schouwen, met een hulpbrug dat de Schaar en de Hammen overspande. We hadden toen ongeveer duizend man bouwvakkers werken in ploegen. Iedere ploeg deed een phase van een pijler in een week en vervolgde dan met de bouw van dezelfde phase van de volgende pijler (serie en massa fabricage, waarbij het product stil staat en de werker beweegt). Ik was verantwoordelijk voor de leiding van alle wapeningsstaal en voorspanstaal prefabricage en installatie. Als nevenverantwoordelijkheid hadden wij het rondleiden van buitenlanders, Jappannners, Duitsers en Amerikanen die totaal onder de indruk van de schaal van dit project waren. In 1980 kwamen de nieuwe koningin van Nederland en de koning van Spanje op bezoek. Voor die gelegenheid moesten alle plassen in de modder opgeruimd worden, wat wij een beetje overdreven vonden, het was tenslotte een bouwput!

In 1980 ben ik naar de USA verhuisd onder andere omdat ik bang was dat er nooit meer zo'n project  in Nederland ondernomen zou worden.

Veel pleizier