Tijdens de vergadering van woensdag 24 januari vond de uitreiking plaats van de “Prijs Neerlandistiek van de Orde van den Prince, afdeling Limburgse Kempen”. Deze prijs wordt om de drie jaren toegekend aan een persoon, vereniging of instelling die zich bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt op het vlak van de Nederlandse Taal en Cultuur.
Dit jaar werd de prijs toegekend aan de “Feniks-compagnie”.
De Feniks Compagnie is een theaterproductiegroep, opgericht in september 2007, naar aanleiding van de productie Bloedeigen.Zij willen in hun projecten op zoek gaan naar en experimenteren met allerlei mogelijke theatervormen, eventueel in samenwerking met andere culturele verenigingen/individuen van binnen of buiten de grenzen van de eigen gemeente Kinrooi, dus ook over de landsgrenzen heen.
Om een productie te maken kan je een stuk uit de kast trekken, en dat gaan spelen. Maar je kan ook zelf een verhaal maken door te vertrekken vanuit een gedicht, een thema, een locatie, een muziekstuk, een schilderij, de mensen die er aan meedoen, enz ... de mogelijkheden zijn eindeloos. Het eindproduct zal daardoor ook heel dikwijls – meestal zelfs – niet doorgaan op een zaalpodium, maar kan uitmonden in een locatietheatervoorstelling, een straatevenement, een openluchtvoorstelling, bewegingstheater, vertelcafé, collagevoorstelling, enz ... De maatschappelijk relevante ondertoon zal waarschijnlijk nooit veraf zijn.
Van de Feniks Compagnie wordt je geen lid zoals in de traditionele gezelschappen, maar je kan er gewoon kiezen om aan één bepaald project mee te doen. Is dat jou bevallen, kan je natuurlijk altijd in een ander project weer opnieuw meedoen. Net zoals de feniks uit de mythologie, willen we na elk project de boel weer "verbranden" en weer opnieuw beginnen. Enkel het nest (een kerngroep van mensen) blijft over. Op die manier willen wij een warm nest bieden waar iedereen in en uit kan vliegen.
De Feniks Compagnie wil bij elke productie het nieuwe steentje zijn in een rivier waardoor diens stroom nooit meer helemaal dezelfde weg zal gaan.
De laudatio werd die avond gebracht door de voorzitter Rik Van De Konijnenburg. Hieronder een gedeelte van zijn toespraak.
Beste Prince-vrienden,
/…./
U en ik beste prince-vrienden hebben met het beloven van trouw aan die Keure van onze orde ons tot doel gesteld “de studie, de beleving en de uitbouw van de Nederlandse aard in het persoons-, gezins- en gemeenschapsleven.”Kortom we hebben zo goed als beloofd allemaal een beetje neerlandicus te worden.
Nu kan ik u verzekeren dat je een beetje neerlandicus moet worden om de eer en het genoegen te verdienen een ereprijs van de orde van den prince, afdeling Limburgse Kempen te mogen toekennen. Geen gemakkelijke klus, zeker als je weet dat je tegenover een zeer kritisch publiek een klein examen moet gaan afleggen om ook hen te overtuigen van je gelijk in de keuze van jezelf en je bestuur. Bovendien, heb ik absoluut niet de gave van de retoriek en, al twijfel ik er zelf aan, nog minder die van de eloquentia. Als ik enkele van mijn illustere voorgangers bezig hoor, de manier waarop zijn zonder verpinken heelder verzen kunnen citeren, met groot gemak fraseren en parafraseren, dan ben ik ontzettend jaloers en tegelijk ook blij dat ik niet dagelijks hoef te oefenen om anderen van mijn gelijk te overtuigen.
/…/
De aandachtige luisteraar …. heeft waarschijnlijk gemerkt dat de rode draad van mijn verhaal er een is van niets om te komen tot iets. Beginnen met iets moois, taal, het volledig verknoeien en verbranden, er een janboel van maken, om vervolgens triomfantelijk te laten verrijzen. U raadt het al, zoals een Feniks.
De feniks, de goddelijke vogel, verscheen voor zover we weten voor het eerst in Egypte; het is een grijsachtige reiger, een dier, dat verbonden was aan de seizoenen en getijden van het water van de Nijl. De Egyptenaren dachten dat hij zichzelf voortplantte om mee te doen aan de feesten van de wedergeboorte van de natuur.
In de Chinese cultuur staat de feniks, in het chinees Feng Huang, voor het vrouwelijke geslacht op de wereld. Ook Feng Huang bouwde een nest van kruiden om vervolgens erin te verbranden en nadien te verrijzen. Misschien is hier wel een verklaring te vinden voor de uitvinding van parfum of van badschuim en andere welriekende parels.
De Grieken, beste prince-vrienden, geloofden dat de feniks in staat was steeds weer opnieuw uit zijn eigen as herboren te worden. Hij zal daarvoor bovenin een boom van kruiden een nest maken en daarin gaan liggen en spontaan verbranden. Door de geur van de kruiden zal hij opnieuw geboren worden.
De Latijnse dichter Ovidius schreef in één van zijn gedichten dat de Assyriërs een vogel feniks noemen. Hij zou geen zaden en grassen eten, maar het sap van sappige kruiden gebruiken als levensmiddel. Na vijfhonderd jaar geleefd te hebben zou de feniks hoog in een palmboom een nest van schors, kruiden en mirre maken. Eens hij erin zat vloog het in brand. De geur van de kruiden nam de ziel van de oude feniks mee. Het lichaam verbrandt en er komt een kleine feniks uit. Hierin nam de oude ziel weer plaats om weer 500 jaar te leven.
Het christelijk geloof zag in de feniks het symbool van de herrijzenis. Twee Europese, en tenminste één Aziatische Ridderorde , werden naar dit fabeldier genoemd; de ridderorden van de Feniks.
Jacob van Maerlant (Brugse Vrije, ca. 1225 – ca. 1300) was een auteur (dichter, schrijver, vertaler) afkomstig uit de de dertiende eeuw; naar verluidt zou hij van 1225 tot 1300 geleefd hebben. Hij schreef, ook weer zover ik kon achterhalen, omstreeks 1270 als allereerste in het Nederlands over de feniks in zijn vertaling van een latijnse Naturalis Historia, het werk “Der Naturen Bloeme”. Ik bespaar u het hele verhaal, maar één vers wil toch wel lezen:
Entie rieken alre best En die ruiken het allerbest
alse die sonne heete scijnt. als de zon staat te branden.
So waiet hi danne, ende pijnt Dan wiekt hij, en spant zich in
dat hi also ontsteket dat hout, om het hout te doen ontsteken,
dat soete roke ghevet menechfout. dat zeer veel zoete rook af geeft.
Dant valt hi selve int soete vier En dan valt hij zelf in 't zoete vuur
ende wert te asschen, dus lesemen hier. en vergaat tot as, zo lezen we hier.
In harde corter tijt dar naer Heel korte tijd daarna
werdet .i. worem in d'asschen daer ontstaat daar een worm in de as
die cortelike te vogle diet. die weldra tot vogel uitgroeit.
Dus werdet fenix verniet. Zo wordt de feniks vernieuwd
... .
De Feniks dus. Wij kennen de Feniks vooral uit de kunst. De literatuur, theater, dans en beeldende kunst. De acht, ondertussen al negen schone kunsten, wie kent ze nog? Ik zal u helpen, beeldende kunst, theater, muziek, dans, architectuur, literatuur, mengkunst, film, strip. Literatuur en theater liggen soms heel dicht bijelkaar.
Door het declameren van teksten, door lichaam en stem in te zetten in het uitbeelden van de wereld om hem heen èn de wereld van de goden maakte de mens al een vroege vorm van theater. Tegelijkertijd ontstonden muziek en dans als kunstvormen, die vaak samengaan. Door de oude Grieken werd het theater tot volwassen kunstvorm gebracht, en nadat de Romeinen het van de Grieken overnamen, en later lieten doodbloeden, ontstonden in de vroege Middeleeuwen weer nieuwe vormen van theater. Eerst in de kerk, later voor de deur van de kerk, en nog later ver van de kerk vandaan. Tegenwoordig wordt theater vooral op speciaal daarvoor gemaakte locaties gebracht.
Als u nu alle elementen die ik aangehaald heb, samengooit, dan kom je tot een fenikscompagnie, productiehuis van theater. En laat dat nu net de groep zij die ons vanavond vergastte op speciaal voor ons geschreven stukjes literatuur en theater. Wie ze zijn en wat ze precies doen gaan ze zelf even verder toelichten. Wij vonden hun werk tot op heden meer dan de moeite om het te belonen met onze driejaarlijkse Prijs voor Neerlandistiek van de Orde van den Prince, afdeling Limburgse Kempen.
Een welgemeende proficiat en wij hopen van ganser harte dat deze kleine vorm van erkentelijkheid voor jullie een stimulans is om op de ingeslagen weg verder te gaan.
Het bestuur van de afdeling met een afvaardiging van de Feniks-compagnie