Gewestlezing Noord-Nederland Frank Westerman over veen, zand, klei, economie en milieu

Niet minder dan tachtig Ordeleden, partners en introducés waren eind november naar de mooie oude Statenzaal in het Drents Museum gekomen om te luisteren naar de schrijver Frank Westerman. Zijn gewestlezing ging over zijn Drentse roots en over het fundament onder zijn boeken: veen, zand en klei. Oftewel: daar waar hij geleefd heeft of leeft. En over het belangenconflict tussen economie en milieu.

Het credo van Frank Westerman is: een bevolking leer je kennen door te kijken naar de bodem waarop ze wonen. Er is volgens hem duidelijk een mentaliteitsverschil tussen bijvoorbeeld de 'Veen-Drent' uit Gasselternijveen (een doener) en de 'Zand-Drent' uit Gasselte (een twijfelaar).

Veengebied

Frank Westerman is in 1964 geboren in Emmen (veengebied) en getogen in Assen (zand). Hij is een NAM-kind (Nederlandse Aardolie Maatschappij, vooral bekend van de olie- en gaswinning in Groningen). Frank studeerde Tropische cultuurtechniek aan de Landbouwuniversiteit in Wageningen, waar hij cum laude afstudeerde. Hij was correspondent van onder andere De Volkskrant en NRC Handelsblad in Belgrado en Moskou. Op dit moment woont hij in Amsterdam.

De graanrepubliek

Als schrijver brak hij in 1999 door met De graanrepubliek. Dat is het verhaal van Noordoost-Groningen, het grimmigste stukje Nederland in de twintigste eeuw. Aan de hand van opkomst en ondergang van de Groninger graanbaronnen (denk aan de familie van de latere minister van Landbouw en Eurocommissaris Sicco Mansholt in Torum) vertelt Frank Westerman hoe het boerenerf de afgelopen honderd jaar door de stormen van de geschiedenis is gegeseld.

Hoofdstuk toegevoegd

Tien jaar na verschijning van 'Groanrepubliek' ( zonder "de"!) heeft Frank Westerman een hoofdstuk toegevoegd aan het boek. Dat ging over de onderwaterzetting van een van de rijkste akkerbouwgebieden van Europa, teneinde daar in de gemeente Oldambt Blauwestad te ontwikkelen. Een uitgekochte boer in dat gebied bij Winschoten heeft een botenopslag in zijn grote graanschuren gemaakt. Hij gaat naar de Hiswa-watersportbeurs in plaats van indertijd naar de landbouwbeurs in de RAI.

Bekroond

Frank Westerman heeft tientallen boeken op zijn naam staan. Verscheidene daarvan zijn bekroond met onder andere De Gouden Uil, de Brusseprijs en de Bob den Uylprijs. Zijn boeken verschijnen in zeventien talen waaronder het Gronings. Om de 2,5 tot 3 jaar verschijnt er een nieuw boek van zijn hand.

Laatste boek

Zijn laatste boek is Zeven dieren bijten terug. In het kielzog van Willem Barentsz, die in de zestiende eeuw drie reizen maakte om de Noordoostelijke Doorvaart te vinden, ontmoet Frank Westerman zeven beesten op onder andere Texel, Nova Zembla, Bereneiland en Spitsbergen. Terwijl wij mensen de aarde opwarmen, houden zij ons een spiegel voor. Door het warmere klimaat vriest de zee boven Siberië al niet meer dicht.

Noordelijke IJszee

Wetenschappers verwachten dat de Noordelijke IJszee rond 2040 toegankelijk is voor de containervaart. De klimaatverandering maakt dit mogelijk. Economisch klinkt het zeer aantrekkelijk, daar de tocht bovenlangs weken korter is naar Azië, maar voor het milieu ligt dat anders. Het zijn duidelijk twee conflicterende belangen, waar de pers in de huidige tijd wel aandacht aan besteedt.

Geen kritiek

Frank stipte daarbij aan dat in de wederopbouwtijd de pers geen enkele kritiek uitte op de NAM. Er werd 'gewoon' olie en gas gewonnen. Als er al zoiets gebeurde wat wij tegenwoordig een milieuramp noemen, zoals het wegzakken van de boortoren in zijn eigen boorgat bij het Haantje in 1965, dan werd daar geen kritiek op geleverd. Dat de olie door Schoonebeek over de weg gutste: je zweeg daarover. Vadertje NAM vergoedde de schade. Sinds enkele decennia is dat gekenterd en wordt er wel kritisch geschreven over delfstoffenwinning en de gevolgen daarvan voor het milieu.

Stof

Frank gaf ons veel stof mee om te overdenken. Al met al was het een geslaagde bijeenkomst waarop banden binnen en buiten het gewest Noord-Nederland werden aangetrokken, maar via de introducés ook buiten de Orde gesmeed werden. Het gezamenlijk toezingen van Hondsruglid Silvio Emerencia vanwege zijn vijftigjarige huwelijksfeest getuigde al van verbinding.

Elly Heus
Secretaris en webredacteur van de afdeling Zwolle

Foto's: Roeli Rumscheidt, afdeling Zwolle.

Op de webpagina van het gewest Noord-Nederland is een uitgebreide fotoreportage te vinden.

Terug naar de PrincEzine (op de website)? Klik hier.