België anno 2024: de rijken worden rijker en de armen armer

De verzorgingsstaat faalt al decennia in het terugdringen van de relatieve inkomensarmoede bij de beroepsbevolking en dat wordt alleen maar erger, stelde emeritus professor sociaal beleid (Universiteit Antwerpen) Bea Cantillon tijdens haar lezing eerder deze maand bij de afdeling Antwerpen-Land van Ryen. De oorzaken: foute beleidskeuzes en neo-liberalistisch beleid. Wat moet er gebeuren?

Bea Cantillon was directrice van het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck aan de Universiteit Antwerpen. Zij is lid van de Koninklijke Belgische Academie van Wetenschappen en van de British Academy. Van 1995 tot 1999 was zij namens de CVP senator. Zij is voorzitter van 11.11.11 en van het Universitair Centrum Sint Ignatius Antwerpen (UCSIA). In opdracht van minister van klimaat, milieu en duurzame ontwikkeling Zakia Katthabi zat zij het Hoge Comité voor een Rechtvaardige Transitie voor. Zij is ook lid van de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid. Professor Cantillon wordt beschouwd als een van de meest vooraanstaande sociologen in België.

Systemisch probleem

Er is volgens professor Cantillon meer aan de hand dan dat de inkomensarmoede in België - en andere rijke welvaartslanden - toeneemt. "De gelijktijdige stijging van zowel de inkomensarmoede bij kwetsbare groepen als van de werkgelegenheid en de sociale overheidsuitgaven wijst op een structureel, systemisch probleem." Ze illustreerde dit met statistisch materiaal die de transformatie sedert de jaren zeventig van de vorige eeuw illustreerde. In navolging van het Nederlands Sociaal en Cultureel Planbureau is ze zeer duidelijk: "Het is mogelijk armoede te verminderen, maar dat kost geld en banen."

Klimaattransitie

Het wordt in de toekomst nóg erger, hoorden de leden van de afdeling Land van Ryen. "Het armoedeprobleem zal in de toekomst verder op scherp worden gesteld door de klimaattransitie. Of het nu gaat om gezondheid, werk, huisvesting, inkomen of bestaanszekerheid, wetenschappelijk onderzoek toont aan dat zonder doortastende collectieve actie niet alleen de milieuschade maar ook het milieubeleid zelf de bestaande sociale ongelijkheden kunnen verergeren."

Mattheuseffect

Ook hier is dus sprake van het 'Mattheuseffect'. Dit is de sociologische vakterm voor het rijker worden van de rijken en het armer worden van de armen. Met andere woorden, de hogere inkomensgroepen halen relatief gezien steeds meer voordeel uit sociale voorzieningen dan de lagere inkomensgroepen.

Must

"Een rechtvaardige klimaattransitie is dus een must", stelde Bea Cantillon, "want de transitie verloopt nu uitgesproken ongelijk." Wie minder welvarend is, draagt op dit moment minder bij aan de klimaatverandering, profiteert minder van het milieubeleid en draagt zwaardere lasten. Ze hebben daarnaast meer kans hun baan te verliezen. "Die mensen hebben ook minder toegang tot financiële steun en worden minder gehoord bij de besluitvorming", stelde Cantillon.

Herijking

Een herijking van het sociaal contract is dus dringend nodig. "Dat sociaal contract moet voortbouwen op de verworvenheden van de naoorlogse sociale verzorgingsstaat, die getransformeerd moet worden tot een sociaal-ecologische verzorgingsstaat. Er moet voorrang gegeven worden aan een beleid dat milieu- én sociale doelstellingen dient. Het milieubeleid moet socialer gemaakt worden en het sociaal beleid moet ecologischer. De sociale uitgaven moeten meer herverdelend worden gemaakt en de belastingen meer progressief. De sociale innovatie moet meer kansen krijgen en de Europese dimensie moet dringend worden versterkt."

Philippe Van Hecke
Bestuurslid van de afdeling Antwerpen-Land van Ryen

Terug naar de PrincEzine (op de website)? Klik hier.