Totalitarisme bij de Prince-Academie: is de visie van Hannah Arendt nog actueel?
De Prince-Academie bracht afgelopen herfst een serie van drie interessante lezingen onder de titel 'Totalitarisme: hoe ontstaat het en hoe kunnen we ons ertegen wapenen?' De visie van filosofe en politiek denker Hannah Arendt (1906-1975) blijkt in ons huidige tijdsgewricht nog steeds zeer relevant te zijn.
Heerschappij van niemand
Maurits de Jongh (universitair docent aan het Ethiek Instituut, departement Filosofie en Religiewetenschap, Universiteit Utrecht) sprak als eerste. De titel van zijn lezing was: 'De heerschappij van niemand; bureaucratie tussen totalitarisme en positief staatsbegrip.'
Volgens Hannah Arendt vertoont het totalitarisme niet alleen een obsessie met persoonlijk leiderschap, maar ook met onpersoonlijke bureaucratische processen. Arendt verstaat bureaucratie dan ook als de 'heerschappij van niemand'. Ze noemt deze de meest tirannieke van alle regeringsvormen. Een middelmatige bureaucraat als Adolf Eichmann voerde slechts zijn opdracht uit. Arendt noemt het de 'banaliteit van het kwaad'.
Maurits de Jongh liet echter zien dat de bureaucratie ook positieve kanten heeft. Een professionele ambtenarij is volgens hem onontbeerlijk in onze huidige maatschappij.
Democratie en populisme
Herman Van Goethem (historicus, jurist, hoogleraar en tot juni 2024 rector van de Universiteit van Antwerpen en daarnaast lid van de afdeling Antwerpen Land van Ryen) ging uitgebreid in op de democratie als politiek systeem en het parlementaire kiesstelsel.
Zijn de vragen die in de negentiende eeuw leidden tot het ontstaan van parlementaire democratieën nu nog relevant? Welke rol is weggelegd voor politieke partijen? Geven we de voorkeur aan een meerderheidsstelsel of aan evenredige vertegenwoordiging? Wat zijn de voor- en nadelen? Bestaat het algemeen belang wel?
De duivel in elk van ons
Christophe Busch (directeur van het Hannah Arendt Instituut in Mechelen) sprak over zijn boek De duivel in elk van ons - Van Holocaust tot terrorisme: hoe gewone mensen in staat zijn tot buitengewoon kwaad'. Dit boek is de neerslag van een dertig jaar lange zoektocht naar de oorsprong van dadergedrag bij collectief geweld.
Hoe kunnen schijnbaar gewone mensen verworden tot daders van vreselijke misdaden, zoals foltering, uitroeiing, aanslagen en oorlog? Wat drijft mensen ertoe om te radicaliseren, om een terroristische aanslag te plegen, om steden plat te bombarderen, om buitengewoon 'duivels' kwaad te gaan bedrijven?
Deze lezingen mag je niet missen!
De Prince-Academie bracht afgelopen herfst drie bijzonder interessante lezingen over een heel actueel thema! Had je geen tijd of gelegenheid om ze 'live' te volgen? Je kunt ze nog terugkijken.
De geografische verspreiding van de deelnemers aan de lezing van Christophe Busch.
Terug naar de PrincEzine (op de website)? Klik hier.