Wat u altijd al had willen weten over Noord & Zuid…

De leden van de Orde van den Prince ontvangen sinds 2018 tweemaal per jaar het tijdschrift Noord & Zuid. Hoofdredacteur Willy Martin ontwierp mee het concept en staat nog steeds, samen met de redactieploeg, in voor de invulling van het blad. Tijd om kennis te maken, te ontdekken hoe het begon en tegelijkertijd naar de toekomst te kijken. "Ik hou van innovatie, maar ben tegelijkertijd conservatief."

Willy Martin is professor emeritus lexicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is ook lexicograaf én dichter. Willy Martin: "Als hoogleraar hield ik mij bezig met lexicologie, dat wil zeggen dat ik op zoek ging naar de relaties tussen woorden, hoe ze met elkaar verbonden zijn. Ik ben ook lexicograaf. Dat wil zeggen dat ik woorden en hun betekenis beschrijf in functie van de gebruiker. Zeg maar: ik stel ook woordenboeken samen. Sinds mijn emeritaat in 2006 ben ik ook dichter. Mijn dunste boekje, de dichtbundel Voor de gelegenheid uit 2011 - dun in vergelijking met mijn academische boeken en woordenboeken - vind ik meteen ook mijn mooiste. Ik vertaal ook gedichten, zoals die van Louise Glück en van Maurice Carème. Ook ben ik lid van de Prince, afdeling Waals-Brabant. En sinds 2018 dus ook hoofdredacteur van Noord & Zuid."

Hoe zou u het concept van het blad Noord & Zuid omschrijven?

"Het blad steunt op vier pijlers. De eerste pijler wordt gevormd door de essays. Die moeten populair-wetenschappelijk zijn. Ze zijn vlot geschreven, voor een breed publiek. Een tweede pijler zijn de gedichten. Die wisselen we af met getuigenissen, in de derde pijler. En ten slotte verfraaien we het geheel met pentekeningen van Anne van Herreweghen."

Zijn er mogelijkheden om dit schema, dit systeem, te veranderen?

"Weet je, ik hou van innovatie, maar ben tegelijkertijd conservatief. Ik probeer graag iets nieuws uit, ik heb veel 'Innovationsfreude'. Men moet zo nodig durven veranderen en niet rigoureus vasthouden aan de originele opzet. Maar ik ben ook conservatief. We moeten niet veranderen om te veranderen. Bijvoorbeeld, ik hou veel van papieren tijdschriften. Het papier geeft aan het blad een eigen stem, een eigen ritme. Digitaal dreigt dat verloren te gaan. Ik wil ook het thematische karakter van het blad niet zomaar loslaten. We maken nu iets unieks, iets wat anderen niet maken. Wij werken steeds een actueel thema uit. En daar kijken we naar vanuit verschillende invalshoeken: politiek, sociaal, poëtisch, filosofisch… Dat ene thema wordt op die manier zeer gevarieerd benaderd. Deze thematische nummers worden afgewisseld met 'mixed' nummers. Dan vragen we verschillende schrijvers een kort commentaar te geven op hetzelfde onderwerp. Alle artikelen vormen dan een ketting, verschillende visies naast elkaar. Een mix die tot eenheid leidt."

Noord & Zuid wordt zowel in Nederland als in België gelezen. Hoe is de verhouding tussen het Nederlands uit Nederland en dat uit Vlaanderen?

"De redactieploeg houdt daar uiteraard rekening mee. Taalkundig komen er zowel Belgisch-Nederlandse woorden in voor als Nederlands-Nederlandse woorden. Beide varianten worden gerespecteerd. Alleen wanneer ze tot verwarring leiden, passen we ze aan. Maar gewoonlijk is de context voldoende. Ei zo na bijvoorbeeld is een Belgisch-Nederlandse uitdrukking. Die wordt niet vervangen door bijvoorbeeld bijna, de context maakt de betekenis duidelijk. De gepubliceerde artikels zijn min of meer voor de helft afkomstig uit Nederland en voor de helft uit Vlaanderen. We streven naar een mooi evenwicht. In de redactie zelf houden we vooral rekening met de competentie van de leden en niet zozeer met hun herkomst."

Er loopt op dit ogenblik een bevraging bij de lezers van Noord & Zuid over de inhoud. Verwacht u veel opmerkingen?

"Wel, eigenlijk bevraag ik de lezers al in elk nummer. Ik begin telkens met 'Aan de lezer'. Die kan dan reageren op de aanpak en de inhoud van Noord & Zuid. Zo geven we hen een stem. De betrokkenheid van de lezers groeit echter door de bevraging. Er komen ook regelmatig lezersbrieven, wat ik heel erg apprecieer. Op het ogenblik is de laatste pagina van het blad gevuld met kleine 'odds and ends'. Misschien is dat wel de juiste plaats om lezersbrieven op te nemen. De nieuwe online lezersbevraging kan de betrokkenheid van de lezer nog versterken."

Het blad oogt mooi, strak én academisch. Is het niet te academisch?

"Neen, dat vind ik niet. Het ziet er wel strak uit, maar alles is systematisch geordend. De lay-out houdt ook rekening met het soort tekst. Getuigenissen staan bijvoorbeeld altijd centraal, met doorlopende tekst. Niet met de strenge tweekolommen-lay-out van de essays. Gedichten mogen niet te lang zijn. Die aanpak geeft ritme en schept eenheid. Je moet ook opletten dat je niet het hele concept omgooit en zo helemaal de foute kant zou kunnen opgaan. Veranderen om te veranderen is niet goed. Maar natuurkijk kan er altijd aan de opzet gesleuteld worden. Zolang er een goed systeem achter zit en je er geen glossy van maakt!"

Wat kunnen de lezers de volgende maal verwachten in Noord & Zuid?

"Het eerstkomend nummer gaat over 'water'. Dat is opnieuw een zeer breed thema. We laten dichters aan het woord, geologen, milieudeskundigen, schilders… Ook het daaropvolgende nummer wordt erg boeiend. We vragen aan een twintigtal auteurs een treffende passage uit een boek binnen hun vakgebied te melden en van een pagina commentaar te voorzien. Ook hier komen dus een filosoof, een socioloog, een wiskundige… aan het woord. Het is duidelijk: we durven uit ons systeem te breken, maar daarvoor heb je wel dat systeem nodig."

Chris Vermuyten
Lid van de redactie van PrincEzine

Deelname aan de bevraging van de leden over Noord & Zuid gaat digitaal. Alle leden krijgen daar binnenkort nog een aparte mail over. Maar via deze link is deelname nu ook al mogelijk.

Terug naar de PrincEzine (op de website)? Klik hier.