Olympiade Nederlands 2026: nieuwe 'kampioen in de gymnastiek van de neerlandistiek'
En de winnaar van de Olympiade Nederlands 2026 is... Korneel Dewulf (16) van het College O.L.V. ten Doorn in Eeklo. Hij mag zich voortaan 'kampioen in de gymnastiek van de neerlandistiek' noemen op grond van zijn onderzoek naar veertiende-eeuwse oorkonden uit het archief van de stad Antwerpen. De OvdP als geheel en de afdeling Antwerpen-Land van Ryen steunen de Olympiade moreel en financieel. De uitslag van de Olympiade Nederlands werd eind april bekendgemaakt in Antwerpen.
Wie aan een 'olympiade' denkt, komt vaak uit bij een wedstrijd uit de exacte wetenschappen: bij complexe wiskundige berekeningen of natuurkundige wetten. De Olympiade Nederlands bewijst echter dat de studie van het Nederlands minstens even uitdagend, grensverleggend en wetenschappelijk relevant is. De wedstrijd vormt een uniek platform, waar scholieren uit de laatste twee jaar van het middelbaar onderwijs worden uitgedaagd om taal niet te zien als een saaie verzameling regels, maar als een levend laboratorium.
Voorronde
De weg naar de finale in Antwerpen begon in januari met een schriftelijke voorronde. Belangrijk daarbij is dat de test geen voorkennis vereist. Ze bestaat uit dertien puzzels, over uiteenlopende aspecten van de neerlandistiek. Alle informatie die nodig is om de oplossing te vinden, staat in de opgave zelf. De deelnemers moeten dus vooral laten zien dat ze een groot analytisch vermogen en taalgevoel hebben.
In totaal hebben 2.641 scholieren uit Vlaanderen en Nederland deelgenomen. Hoewel de organisatoren naar eigen zeggen vreesden voor een bloedbad vanwege de hoge moeilijkheidsgraad, slaagde 54% van de deelnemers voor de proef. Twaalf kandidaten behaalden zelfs meer dan 90%. Uit die twaalf stroomden de tien topscorers door naar de finale.
Finale
De tweede fase van de wedstrijd is behoorlijk intensief. Daarin ligt de focus op het zelfstandig uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek. Elke finalist werd gekoppeld aan een expert van een Vlaamse of Nederlandse universiteit om een specifiek vraagstuk uit de taalkunde of letterkunde uit te diepen.
De finalisten moeten hun onderzoek presenteren in een videofilmpje. Om dat zo goed mogelijk te kunnen doen, volgden ze drie workshops bij VRT in Brussel. Onder begeleiding van een stemcoach en wetenschapscommunicator leerden ze alles over stemgebruik en storytelling. De jury beoordeelt de inzendingen niet alleen op de wetenschappelijke inhoud, maar ook op de communicatieve kracht.
Breed onderzoeksveld
De onderwerpen laten zien dat de neerlandistiek een zeer breed onderzoeksveld is. Zo onderzocht een van de finalisten of de leesbaarheid van teksten automatisch bepaald kan worden met behulp van AI-modellen zoals ChatGPT. Een andere finalist ontdekte dat leerkrachten die standaardtaal spreken als slimmer worden gepercipieerd, terwijl tussentaalsprekers sympathieker worden ervaren. Een derde finalist onderzocht hoe de fysieke vorm van een gedicht in een tijdschrift de betekenis ervan beïnvloedt.
Een historische detective
Het project van de winnaar, Korneel Dewulf, omschreef de jury als een 'bloedstollende historische detective'. Korneel onderzocht veertiende-eeuwse oorkonden uit het archief van de stad Antwerpen met als doel de teksten te vinden die geschreven zijn door de beroemde Antwerpse dichter en schepenklerk Jan van Boendaele.
Korneel moest zich daarvoor verdiepen in de paleografie, het ontcijferen van oude handschriften. Hij wist patronen te herkennen in de manier waarop de letters W en A geschreven werden. Het onderzoek van Korneel was zo waardevol dat de resultaten gebruikt worden om een AI-systeem te trainen in het herkennen van middeleeuwse handschriften. Het winnende filmpje kun je bekijken op YouTube.
OvdP en de Olympiade
De OvdP als geheel en de afdeling Antwerpen - Land van Ryen steunen de Olympiade Nederlands al jaren. Zo'n grootschalig initiatief kan alleen maar bestaan als het kan rekenen op de steun van partners. Behalve de OvdP zijn dat ook de Nederlandse Taalunie en VRT.
Bij de bekendmaking van de winnaar was de OvdP vertegenwoordigd door Mieke Langenberg (algemeen NT&C-coördinator), Ruud Hendrickx (portefeuillehouder Communicatie) en Eric Spruyt (penningmeester Antwerpen-Land van Ryen). De twee leden van het Bestuur beklemtoonden dat de OvdP met veel plezier jongeren met een passie voor taal een duwtje in de rug willen geven. Namens de OvdP overhandigden zij aan de winnaar een cheque van 750 euro. Ook voor de nummers twee en drie was er een geldprijs van 300 en 150 euro. De afdeling Antwerpen - Land van Ryen gaf een prijzenpakket aan elke finalist.
De kracht van taal
De prijsuitreiking werd afgesloten met een bijdrage door de schrijfster-dichteres Moya De Feyter, die zelf tien jaar geleden in Antwerpen afstudeerde als neerlandica. Haar betoog was een krachtig pleidooi voor de waarde van de opleiding. Ze beschreef hoe literatuur en taalonderzoek het empathisch vermogen verdiepen en mensen in staat stellen om werelden te begrijpen die ze niet direct voor zich zien.
Haar woorden sloten perfect aan bij het doel van de Olympiade Nederlands: scholieren laten zien dat taal niet alleen een instrument is om te communiceren, maar een manier om de wereld te bevragen, te verbinden en te herscheppen.
Ruud Hendrickx
Portefeuillehouder Communicatie
Foto: OvdP bestuursleden Mieke Langenberg en Ruud Hendrickx met de Olympiade Nederlands 2026 winnaar Eric Spruyt. (foto: © Jonathan Ramael)